Çocuğun kendi sesini keşfetmesi: şarkı söylemeye ilk adımlar
Küçük çocuklar sesini önce oyunla keşfeder. Fısıltı, hayvan sesleri ve siren oyunları şarkı söylemenin ilk adımlarıdır.

Ses en doğal çalgıdır
Her çocuğun yanında taşıdığı ilk ve en önemli çalgı sesidir. Bebekler ağlayarak, agulayarak ve çığlık atarak sesin neler yapabildiğini keşfeder. Daha büyük çocuklar ise bağırır, fısıldar, taklit eder ve şarkı söyler. Bütün bu deneyler, sesi kontrol etmenin ilk adımlarıdır. Şarkı söylemek, bu doğal keşfin müzikle birleşmesidir.
Bu yazıda, 2 yaşından itibaren çocuklarla yapabileceğiniz ses oyunlarını ve sesin sağlıklı kullanımı için basit önerileri anlatıyoruz. Bunlar bir ses eğitimi programı değil, evde keyifle yapılabilecek oyunlardır. Çocuğunuzun sesiyle ilgili bir endişeniz varsa, örneğin sürekli kısıklık ya da ses kaybı, çocuk doktorunuza danışın.
Çocuğun sesini keşfetmesi, kendi bedenini tanımasının da bir parçasıdır. Ses, nefesle üretilir; göğsün, karnın ve boğazın nasıl çalıştığını fark etmek, ses kullanımını daha rahat hale getirir. Çocuğa avucunu karnına koyup nefes alırken karnının kalktığını hissettirmek ya da bir mum üflermiş gibi nefes vermek, nefesi tanımanın eğlenceli yollarıdır. Bu farkındalık, ileride şarkı söylemek ya da bir üflemeli çalgı çalmak isteyen çocuk için de değerli bir temel olabilir.
Ses oyunlarıyla başlamak
Şarkı söylemeden önce sesle oynamak çocuğun sesine güven duymasını sağlar. Siren sesi çıkarmak, kedi gibi miyavlamak, bir araba sesi taklit etmek ya da bir hayvanın sesini yüksek ve alçak çıkarmak, sesin farklı perdelerde kullanılabildiğini keşfetmenin eğlenceli yollarıdır. Çocuk bu sırada şarkıdaki yükselip alçalan ezgiye hazırlanır.
Çocuğunuzun çıkardığı seslere eşlik edin ve onları taklit edin. Çocuk bir ses çıkardığında siz de aynısını çıkarırsanız, ses bir iletişim oyununa dönüşür. Bu sırada yüzünü görmesi, ağız hareketlerinizi izlemesi ve karşılıklı gülmesi de bağınızı güçlendirir.
Ses oyunları sırasında çocuğun kendi sesini duymasına izin vermek de önemlidir. Sürekli sizin sesinizle örtüşmek yerine bazen sessiz kalıp çocuğun sesini dinlemek, ona ‘Sesim duyuluyor, önemli’ hissini verir. Çocuk bir ses çıkardığında kısa bir duraklamadan sonra aynısını ya da küçük bir varyasyonunu tekrarlamanız, ona karşılık verdiğinizi gösterir. Bu karşılıklı alışveriş, bir sohbetin müzikal biçimidir ve çocuğun iletişim kurma isteğini destekler.
Sesle yapabileceğiniz basit etkinlikler
Aşağıdaki etkinlikler çocuğunuzla birlikte evde yapılabilir. Hepsi kısa süren ve özel hazırlık gerektirmeyen oyunlardır. Çocuğunuzun ilgisini takip ederek istediğiniz sıklıkta tekrarlayabilirsiniz.
- Siren oyunu: Alçak sesten yüksek sese, yüksek sesten alçak sese kayarak ses çıkarın; elinizle ezginin yönünü gösterin.
- Yankı oyunu: Kısa bir ses ya da heceyi söyleyin, çocuğunuz taklit etsin.
- Hayvan konuşması: Kedi, köpek, kuş ve inek seslerini farklı perdelerde çıkarın.
- Fısıltı ve bağırma: Aynı kelimeyi önce fısıltıyla, sonra normal sesle, sonra yüksek sesle söyleyin; bağırma oyununu sınırlı tutun.
- Adın şarkısı: Çocuğunuzun adını basit bir ezgiyle söyleyin; sıradan konuşma sesinden ezgiye geçin.
- Nefes oyunu: Bir tüy ya da kağıt parçasını üfleyerek havada tutun; nefes kontrolü için eğlenceli bir yol.
Sesi korumak
Küçük çocukların sesi hassastır. Uzun süre bağırmak, çığlık atmak ya da yüksek sesle konuşmak ses telleri için yorucu olabilir. Ses oyunlarında bağırma ve çığlık etkinliklerini sınırlı tutun ve çocuğun sesinin kısıldığını fark ederseniz oyuna ara verin. Bol su içmek ve ses oyunlarından sonra sessiz bir dinlenme anı eklemek de iyi bir alışkanlıktır.
Şarkı söylerken çocuğunuzu zorlamayın. Çocuk kendi rahat ses aralığında söylediğinde daha doğru ve sağlıklı çıkar. Çok yüksek ya da çok alçak notalar için çocuğun sesini zorlamak yerine şarkıyı daha uygun bir perdeden söylemek daha iyidir.
Çocuğun şarkı söylerken kullandığı ses çoğu zaman konuşma sesinden biraz daha yüksektir ve bu doğaldır. Küçük çocuk sesleri genellikle dar bir aralıkta rahat eder; yetişkinlerin söylediği alçak notalar çocuk için zor olabilir. Bu yüzden bir şarkıyı çocukla birlikte söylerken kendi sesinizi biraz yükseltmek, ona uygun bir aralıkta söylemeyi kolaylaştırır. Şarkıyı çok yüksek ya da çok alçak bir perdeden söylemek yerine çocuğun rahat ettiği orta aralığı bulmaya çalışın.
Doğru ezgiyi tutturmak zaman alır
Birçok çocuk şarkıyı söylerken ezgiyi tam doğru tutturamaz. Bu çok olağandır; çünkü kulak ve ses koordinasyonu zamanla gelişir. Çocuğunuz şarkıyı yanlış ezgiyle söylediğinde düzeltmeye çalışmayın. Siz doğru ezgiyle söylemeye devam edin; çocuk zamanla kendi sesini kulağıyla eşleştirmeyi öğrenir.
Doğru ezgiyi tutturmak için dinleme oyunları, yankı oyunları ve basit şarkılarla tekrar yapmak yardımcı olur. Çocuğa ‘Yanlış söylüyorsun’ demek, şarkı söylemekten soğumasına neden olabilir. ‘Birlikte söyleyelim’ yaklaşımı çok daha destekleyicidir.
Şarkı söylemeyi sevmeyen ya da çekinen çocukları da zorlamayın. Her çocuğun sesiyle ilişkisi farklıdır; bazıları şarkı söylemeyi çok sever, bazıları önce sadece dinlemeyi tercih eder. Çocuğunuz şarkı söylemiyorsa bu, müziğe ilgisi olmadığı anlamına gelmez. Ritim çalgılarıyla, hareketle ya da dinlemeyle müziğe katılıyor olabilir. Sesini kullanma isteği zaman içinde ve güvenli bir ortamda kendiliğinden gelişir.
Şarkı söyleyen çocuk grupta rahat eder
Evde sesini rahatça kullanan çocuk, grup ortamında da şarkı söylemeye daha açık olur. Grup şarkıları, çocuğun kendi sesini başkalarının sesleriyle birlikte duymasını sağlar. Bu, ritim, uyum ve dinleme açısından zengin bir deneyimdir.
Çocuğunuz 2 yaşından büyükse ve şarkı ve ses çalışmalarının yer aldığı bir grubu denemek isterseniz deneme dersi için iletişim sayfamızdan yazabilirsiniz.
