İçeriğe geç
Bilim ve Sanat Köşkü
Tüm yazılar
Erken yaş ve okul öncesi5 dakika

Ekran yerine müzik: çocuğunuzla birlikte yapabileceğiniz etkinlikler

Ekranı tamamen yasaklamadan, boş zamanları müzikle doldurmanın pratik ve yargısız yolları.

Müziği dikkatle dinleyen çocuk

Amaç ekranı yasaklamak değil

Telefon, tablet ve televizyon günlük hayatın bir parçası. Ebeveynler olarak çoğu zaman bir yemek hazırlarken, bir işi bitirirken ya da yorgun olduğumuzda çocuğumuza ekran açarız ve bu çok insani bir durumdur. Bu yazıda, ekran dışında çocuğunuzla birlikte yapabileceğiniz müzik etkinliklerine pratik fikirler sunuyoruz.

Çocukların ekran süresiyle ilgili yaşa göre öneriler için çocuk doktorunuzdan güncel bilgi alabilirsiniz. Biz burada yalnızca müziğin, ekranın yerini alabilecek aktif ve ortak bir etkinlik olduğunu anlatıyoruz. Aileden aileye değişen rutinlere uyum sağlayabilmesi de müziği esnek bir seçenek haline getirir.

Ekran konusunda ebeveynlerin yaşadığı en büyük zorluklardan biri, kendi ekran alışkanlıklarıyla çocuğa verilen mesaj arasındaki farktır. Çocuklar yetişkinleri izleyerek öğrenir. Yemek sırasında telefonunuzu kenara koymanız ya da çocuğunuzla müzik yaparken ekrana bakmamanız, sözlerden daha güçlü bir mesaj verir. Siz de çocuğunuzla birlikte ekransız bir müzik zamanının keyfini çıkarabilirsiniz.

Müzik neden güçlü bir alternatif?

Ekran çoğunlukla çocuğun pasif izlediği bir deneyimdir. Müzik ise çocuğun söylediği, hareket ettiği, dinlediği ve çaldığı etkin bir deneyime dönüşebilir. Aynı zamanda müzik, çocuk ve ebeveynin birlikte yapabileceği bir etkinliktir; bu da bağ kurmayı güçlendirir. Birlikte gülmek ve birlikte hareket etmek, ekran başında geçen sessiz zamandan farklı bir yakınlık sağlar.

Müzik etkinlikleri için çoğu zaman özel bir hazırlık gerekmez. Bir şarkı, bir kap ve kaşık ya da vücudunuzla ritim oyunları birkaç dakika içinde başlayabilir. Bu esneklik, yoğun günlerde bile uygulanabilir olmasını sağlar. Ayrıca müzik etkinliklerinin süresini siz belirleyebilirsiniz; üç dakikalık bir dans da bir etkinliktir.

Müzik etkinliklerinin bir başka avantajı, çocuğun yaşı büyüdükçe birlikte evrilebilmesidir. Bugün birlikte alkışla başlayan bir oyun, birkaç ay sonra bir şarkıya eşlik eden küçük bir orkestraya, daha sonra basit bir çalgıyla çalışmaya dönüşebilir. Ekran içerikleri ise çoğunlukla çocuğun hep aynı rolde, yani izleyici olarak kalmasına neden olur. Müzikte çocuk, giderek daha aktif bir katılımcı olur ve bu da onun kendine güvenini destekler.

Ekran saatlerinde deneyebileceğiniz müzik etkinlikleri

Çocuğunuzun ekranı en çok istediği saatlere küçük müzik alternatifleri yerleştirmek, geçişi kolaylaştırabilir. Çocuğunuza ‘Ekranı kapatıyoruz’ demek yerine ‘Şimdi müzik oyunu zamanı’ diyerek bir seçenek sunmak çoğu zaman daha etkili olur.

  • Dans molası: Üç şarkılık kısa bir dans zamanı yapın; şarkı bitince birlikte sakinleşin.
  • Müzik dinleme turu: Farklı türde üç parça seçin ve çocuğunuza hangisini sevdiğini sorun.
  • Mutfak orkestrası: Yemek öncesi kap, kaşık ve plastik kutularla basit bir ritim çalın.
  • Hikaye ve şarkı: Sevdiği bir kitabı okurken tekrarlanan cümleleri şarkı gibi söyleyin.
  • Sessiz müzik: Sözsüz bir parça açın ve çocuğunuza gördüğü şekilleri ya da renkleri çizmesini önerin.
  • Taklit oyunu: Müzik hızlandıkça koşan, yavaşlayınca yürüyen hayvanlar olun.

Geçişi kolaylaştırmak için küçük adımlar

Çocukların alıştıkları bir etkinliği bırakırken direnç göstermesi çok olağandır. Geçişi yumuşatmak için ekranı kapatmadan önce ‘Bu bölüm bitince müzik oynayacağız’ gibi önceden haber verin. Zamanla bu iki etkinlik arasındaki geçiş bir rutine dönüşür ve her seferinde yeniden pazarlık yapmanız gerekmez.

Müzik etkinliğini zorla başlatmayın. Çocuğunuz ilk gün ilgi göstermeyebilir. Siz keyifle devam edin; çocuklar genellikle eğlenen yetişkine katılmak ister. Etkinlik süresini kısa tutmak, ‘bitirme’ baskısını da azaltır. Beş dakikalık keyifli bir müzik anı, yarım saatlik isteksiz bir etkinlikten daha değerlidir.

Bazı günler her şey plana uygun gitmeyebilir. Çocuğunuz müzik yerine ekranı seçebilir ya da sizin de enerjiniz olmayabilir. Böyle günlerde kendinize sert davranmayın; ekran dışı zaman haftalar içinde oluşan bir alışkanlıktır. Bugün yapamadıysanız yarın yeniden deneyebilirsiniz. Mükemmel bir rutin kurmaktan çok, müziği ailenizin hayatında sıcak ve ulaşılabilir bir yer olarak tutmak önemlidir.

Birlikte dinlemek de bir etkinliktir

Her müzik etkinliğinin hareket ya da çalgı içermesi gerekmez. Birlikte oturup bir parçayı dinlemek, çocuğunuzla ortak bir anı paylaşmak için çok uygundur. Parçayı dinlerken ‘Bu müzik sence hızlı mı yavaş mı?’ ya da ‘Hangi hayvana benziyor?’ gibi sorular sorabilirsiniz. Cevap doğru ya da yanlış değildir; amaç dinlerken düşünmeyi teşvik etmektir.

Farklı türlerden müzikler seçmek, çocuğun kulak dağarcığını genişletir. Çocuk şarkılarının yanı sıra sözsüz enstrümantal parçalar, halk müziği ya da klasik müzik de deneyebilirsiniz. Çocuğunuzun hangisini sevdiğini gözlemlemek, hem müzik zevkini hem de ilgi alanlarını anlamanıza yardımcı olur.

Birlikte dinlediğiniz müzikle ilgili sohbet de çocuğun sözcük dağarcığını destekler. ‘Bu parça sana neyi hatırlattı?’ ya da ‘Bu ses ince mi kalın mı?’ gibi sorular, çocuğu düşünmeye ve anlatmaya davet eder. Cevap vermek istemeyen çocuğu zorlamayın; bazen sadece birlikte dinlemek yeterlidir. Dinleme anının sonunda çocuğunuza teşekkür etmek, ‘Beraber dinlediğimiz için çok güzel oldu’ demek, bu anı sıcak bir anıya dönüştürür.

Aile için küçük bir alışkanlık

Bir müzik anını her gün aynı saate yerleştirmek, ekran dışı zamanın sınırlarını doğal bir şekilde oluşturur. Örneğin akşam yemeğinden önceki on dakikayı ortak müzik zamanı olarak belirleyebilirsiniz. Çocuğunuz bu saatin bir anlamı olduğunu öğrendikçe kendisi de bekleyecektir.

Daha yapılandırılmış bir müzik ortamı denemek isterseniz 2 yaşından itibaren çocuğunuz için erken yaş müzik gruplarımız da bir seçenek olabilir. Deneme dersi için iletişim sayfamızdan yazabilirsiniz.

Diğer Yazılar