İçeriğe geç
Bilim ve Sanat Köşkü
Tüm yazılar
Erken yaş ve okul öncesi5 dakika

İlk ritim çalgıları: evde hangi çalgılarla başlanır?

Tef, marakas, zil ve davul gibi basit ritim çalgıları küçük çocukların sesi ve ritmi keşfetmesi için uygundur. Seçim yaparken nelere bakabileceğinizi anlatıyoruz.

Ritim çalgılarıyla müzik yapan çocuklar

Ritim çalgıları neden küçük çocuklara uygundur?

Ritim çalgıları, çalmak için nota bilgisi, özel bir teknik ya da uzun bir hazırlık gerektirmeyen çalgılardır. Bir tefe vurmak, marakası sallamak ya da bir zili çalmak çocuğun hemen ses üretmesini ve sesin sonucunu duymasını sağlar. Bu anlık geri bildirim, çocuğun çalgıya olan merakını besler. Çalgıyı doğru ya da yanlış çalmak gibi bir kaygı da yoktur; her ses keşfin bir parçasıdır.

Bu yazıda evde kullanabileceğiniz basit ritim çalgılarını ve seçerken dikkat edebileceğiniz noktaları anlatıyoruz. Belirli bir marka önermiyoruz. Önemli olan çalgının çocuğa uygun, güvenli ve sesinin rahatsız etmeyecek şekilde olmasıdır.

Çalgıların tınısı da seçimde göz önünde tutulabilir. Bazı çocuklar tiz ve parlak seslerden, bazıları ise yumuşak ve derin seslerden hoşlanır. Çocuğun çalgıyı çaldığında yüzünün nasıl değiştiğini, sesi beğenip beğenmediğini gözlemleyin. Eğer imkan varsa çalgıyı satın almadan önce çocuğunuzla birlikte denemek, bir müzik mağazasında ya da arkadaşınızda denemek yararlı olabilir. Çocuğunuzun beğendiği sesi seçmek, çalgıyla uzun süreli bir ilişki kurmayı kolaylaştırır.

Güvenlik önce gelir

Küçük çocuklar nesneleri ağızlarına götürür; bu nedenle çalgı seçerken güvenlik ilk ölçüt olmalıdır. Küçük, yutulabilecek parçalar içeren çalgılardan özellikle 3 yaşın altındaki çocuklar için kaçının. Boyaların ve malzemelerin çocuklara uygun, zehirsiz olduğuna dair üretici bilgisine bakın. Keskin kenarlar, kopabilecek parçalar ya da çok yüksek ses çıkaran çalgılar da güvenlik açısından dikkat gerektirir.

Çalgı kullanırken yetişkin gözetimi gereklidir. Özellikle ilk kez bir çalgıyla tanışan çocukların çalgıyı nasıl tutacağını ve nasıl çalacağını gösterin. Çalgıyı çocuğun gözünün önünde, nazikçe kullanın; çocuklar sizi taklit ederek çalgıya saygı göstermeyi de öğrenir.

Çalgıyla birlikte hikaye anlatmak da küçük çocukları çok eğlendirir. Marakası yağmur gibi sallamak, tefi kapı çalar gibi vurmak, zili uzaktan gelen bir kuş gibi çalmak çocuğun hayal gücünü çalıştırır. Bir hikaye okurken bölümlere göre farklı çalgılar çalmak ya da hikayeye ses efektleri eklemek de çok sevilen bir etkinliktir. Böylece çalgı anlatmak ve ifade etmek için de bir araç olur.

Evde başlamak için basit çalgılar

Aşağıdaki çalgılar, ritim çalışmaları için sık kullanılanlardır. Hepsini almanız gerekmez; birkaç basit çalgı çocuğunuz için yeterlidir. Yaşa uygunluk ve güvenlik için çalgıyı almadan önce üretici bilgilerini ve çocuğunuzun gelişimini göz önünde bulundurun.

  • Marakas: Sallamak kolaydır; bilek hareketini ve ritim tutmayı destekler.
  • Tef: İki elle tutulup vurulabilir; vuruş ve ritim kalıpları için uygundur.
  • Zil ve çıngırak: Hafif ve tiz sesli çalgılardır; ses uzunluğunu ve sessizliği fark ettirir.
  • Küçük davul ya da bongo: Ellerle çalınır; yüksek ve alçak sesleri ayırt etmeye yardımcı olur.
  • Ritim çubukları: İki tahta çubuğun birbirine vurulmasıyla çalınır; net ve kısa bir ses verir.
  • Ev yapımı çalgılar: Kapaklı bir kutu, pirinç doldurulmuş, kapağı bantlanmış plastik bir şişe ya da tahta kaşık.

Çalgıyı nasıl tanıtırsınız?

Çalgıyı çocuğa verirken önce siz çalın ve çocuğunuzun dinlemesini sağlayın. ‘Bak, bu bir marakas. Nasıl ses çıkarıyor?’ diyerek merakını uyandırabilirsiniz. Ardından çocuğunuzun denemesine izin verin. İlk denemelerde çocuk çalgıyı sallayıp atabilir, ağzına götürebilir ya da farklı şekillerde kullanabilir. Bunlar keşfin parçalarıdır.

Çalgıyı hızlı ve yavaş, yüksek ve kısık seslerle çalmayı gösterebilirsiniz. Bir şarkı eşliğinde birlikte çalabilir, sonra durup dinleyebilirsiniz. Çocuğunuz çalmak istemezse çalgıyı kenara koyun; bazı çocuklar önce çalgıyı uzun süre incelemek ister.

Çalgıları temiz tutmak da hijyen açısından önemlidir. Küçük çocuklar çalgıları ağızlarına götürebileceği için çalgıların düzenli olarak nemli bir bezle silinmesi, ahşap çalgıların ıslatılmaması ve plastik çalgıların uygun şekilde yıkanması gerekir. Üreticinin bakım talimatlarına göz atmak, çalgının uzun ömürlü olmasını da sağlar. Çalgıyı temizlemeyi çocukla birlikte yapmak, çalgıya saygı göstermeyi öğrenmesi için de güzel bir fırsat olabilir.

Çalgıları çocuğa vermeden önce birkaç temel kuralı birlikte konuşabilirsiniz: çalgıya nazikçe vurulur, çalgı atılmaz, çalgı ağıza götürülmez ve oyun bitince sepetine kaldırılır. Küçük çocuklara kuralları kısa ve olumlu cümlelerle anlatın: ‘Tefe yavaşça vuruyoruz’ gibi. Bir kuralı ihlal ettiğinde çocuğu azarlamadan, çalgıyı sakin bir şekilde alıp ‘Şimdi dinlenelim, sonra tekrar deneriz’ diyerek kaldırmak daha etkilidir.

Ses düzeyi ve ev düzeni

Ritim çalgıları evde gürültü yaratabilir. Çocuğunuzun çalgıyı serbestçe keşfetmesine izin verirken ses düzeyini yönetmek için basit kurallar koyabilirsiniz: çalgı sadece belirli bir odada çalınır, belirli saatlerde çalınır ya da şarkı bitince kaldırılır. Çalgıların yerleştirileceği bir sepet ya da kutu da toplama zamanını kolaylaştırır.

Çok yüksek sesli çalgılar çocuğun kulağı için de uygun değildir. Çalgıyı çocuğun kulağına yakın çalmamak ve çok uzun süre yüksek sesli çalgılarla oynatmamak iyi bir alışkanlıktır. Müzik keyifli olmalı, rahatsız etmemelidir.

Ritim çalgılarından derse

Evde ritim çalgılarıyla tanışan çocuklar, bir müzik grubuna katıldığında benzer çalgılarla karşılaşır ve daha rahat katılabilir. Gruptaki çalgılar daha çeşitli olabilir ve çocuk yeni seslerle tanışır. Bu geçişte çocuğun evdeki deneyimi, ona bir güven zemini oluşturur.

Çocuğunuz 2 yaşından büyükse ve ritim çalgılarını bir grup ortamında denemek isterseniz deneme dersi için iletişim sayfamızdan yazabilirsiniz.

Diğer Yazılar