Konservatuvar sınavı için repertuvar nasıl seçilir?
Yanlış parça seçimi, iyi hazırlanmış bir adayı eleyebiliyor. Seçimi belirleyen dört ölçüt.
Repertuvar seçimi hazırlığın en çok hafife alınan kararı. Öğrenci ve aile genellikle en zor parçayı seçmenin en iyi izlenimi bırakacağını düşünüyor. Pratikte olan tam tersi.
Aşağıda seçimi belirleyen dört ölçütü sıraladık.
1. Hedef kurumun istediği seviye
Her kurumun kılavuzunda beklenen repertuvar seviyesi ve çoğu zaman dönem ya da tür kısıtları yazılı oluyor. Bazı kurumlar belirli bir dönemden parça istiyor, bazıları etüt zorunluluğu koyuyor.
Bu yüzden repertuvar seçimi hedef okul netleşmeden yapılamıyor. Hedef belirsizken seçilen parçalar, başvuru zamanı geldiğinde uyumsuz çıkabiliyor.
Kılavuzları aileyle birlikte okuyoruz ve seçimi ona göre yapıyoruz.
2. Öğrencinin sınav günündeki hâli
Seçim, öğrencinin en iyi gününe göre değil sınav günündeki hâline göre yapılıyor. Sınav günü öğrenci heyecanlı, muhtemelen uykusuz ve tanımadığı bir odada olacak.
Parça o koşullarda ayakta kalmalı. Derste yüzde seksen çıkan bir parça, sınavda yüzde altmışa düşüyor.
Temiz bitirilen orta zorlukta bir parça, ortasında dağılan zor bir parçadan yüksek puan alıyor. Bu, her yıl tekrar tekrar gördüğümüz bir sonuç.
3. Çeşitlilik
Çoğu kurum birden fazla parça istiyor ve bunların birbirinden farklı olmasını bekliyor: farklı dönem, farklı tempo, farklı karakter.
Aynı karakterde iki parça çalmak, adayın aralığını göstermiyor. Hızlı ve teknik bir parçanın yanına yavaş ve müzikal bir parça koymak, jüriye iki farklı beceriyi birden gösteriyor.
Yavaş parçalar genellikle hafife alınıyor ama ayrıştırıcı olan onlar: teknik kalabalığın arkasına saklanılamayan yer.
4. Öğrencinin parçayla ilişkisi
Aylarca çalışılacak bir parçanın öğrenci tarafından sevilmesi, teknik uygunluk kadar önemli.
Sevmediği bir parçayı altı ay çalışan öğrenci hem daha az çalışıyor hem de sınavda müziği taşıyamıyor. Jüri bunu duyuyor.
Bu yüzden seçimi öğrenciye dayatmıyoruz. Kılavuzun izin verdiği alan içinde birkaç seçenek çıkarıp öğrencinin denemesini istiyoruz; kararı birlikte veriyoruz.
Ne zaman seçilmeli?
Repertuvarın sınavdan en az altı ay önce belirlenmiş olması gerekiyor. Parçanın öğrenilmesi, oturması ve ezberlenmesi zaman istiyor.
Son üç ayda parça değiştirmek, çok istisnai durumlar dışında kayıp getiriyor. Yeni parça o sürede sınav olgunluğuna ulaşmıyor.
Seçimden sonraki süreç ise şöyle ilerliyor: önce notalar ve teknik, sonra ezber, en son yorum ve sınav provası.
Ezber meselesi
Çoğu konservatuvar sınavında parçaların ezbere çalınması bekleniyor. Bu, seçim kararını doğrudan etkiliyor.
Ezber, parçanın öğrenilmesinden ayrı bir süreç ve zaman istiyor. Notaya bakarak temiz çalınan bir parça, ezberde dağılabiliyor.
Bu yüzden ezber çalışmasını son aya bırakmıyoruz; parça öğrenilirken paralel ilerliyor.
Ezberi güçlendiren şey tekrar sayısı değil, parçanın yapısını anlamak: hangi bölüm nerede başlıyor, hangi armonik hareket nereye gidiyor. Bu, solfej ve teori çalışmasının doğrudan karşılığı.
Parça değiştirmek gerekirse
Bazen seçim yanlış çıkıyor: parça öğrencinin seviyesinin üstünde kalıyor ya da öğrenci onunla bir ilişki kuramıyor.
Bunu erken fark etmek gerekiyor. İlk iki ay içinde yapılan bir değişiklik maliyetsiz; son üç ayda yapılan bir değişiklik ise genellikle kayıp getiriyor.
Bu yüzden seçimden sonraki ilk aylarda ilerlemeyi yakından izliyoruz. Parça beklenen hızda oturmuyorsa nedenini konuşuyor ve gerekirse değiştiriyoruz.
Değişiklik bir başarısızlık değil; yanlış parçayla altı ay çalışmak, iki ayda karar değiştirmekten pahalı.