İçeriğe geç
Bilim ve Sanat Köşkü
Tüm yazılar
Erken yaş ve okul öncesi5 dakika

Hareketle müzik: çocuğunuzla birlikte dans oyunları

Müziğin hızını, karakterini ve yapısını bedenle yaşamak, çocuğun müziği anlamasının en doğal yollarından biridir.

Müzik eşliğinde hareket eden çocuklar

Müziği bedenle anlamak

Çocuklar müziği bütün bedenleriyle algılar. Güçlü bir ritim duyduklarında zıplarlar, yavaş bir ezgi duyduklarında sallanırlar, ani bir ses duyduklarında donarlar. Bu tepkiler, müziğin karakterini bedenle yaşamanın doğal örnekleridir. Müzik eğitiminde hareketin bu kadar önemli olmasının sebebi budur.

Müzik ve hareket birlikte kullanıldığında çocuk, soyut müzik kavramlarını somut bir deneyime dönüştürür. ‘Hızlı’ kelimesi yerine hızla koşar, ‘yavaş’ kelimesi yerine ağır adımlarla yürür. Bu deneyimler, ileride ritim, tempo ve ezgi yapısını anlamayı kolaylaştırır.

Orff yaklaşımında hareket, müzik öğreniminin merkezindedir. Müziğin içinde hareket eden çocuk, ritim kalıplarını bedeninde de hisseder. Bir ezgi yükseldiğinde parmak uçlarına kalkmak, alçaldığında çömelmek, kısa vuruşlarda sıçramak, uzun seslerde süzülmek gibi hareketler, müzikal kavramları somutlaştırır. Bu deneyimler sonradan nota okurken ya da bir enstrüman çalarken de çocuğun müziği anlamasına zemin hazırlar.

Hareketle müziği birleştirmek, çocuğun duygularını fark etmesine de alan açabilir. Öfkeli bir müzikte yere sert basmak, sakin bir müzikte yumuşakça sallanmak, neşeli bir müzikte sıçramak, çocuğun farklı duyguları güvenli bir şekilde yaşamasını sağlar. Çocuk bir duyguyu müzik ve hareketle ifade ettiğinde, o duyguyu daha iyi tanır. Böylece aynı zamanda bir iç dünya farkındalığı da gelişebilir.

Neden hareket bu kadar önemli?

Hareket, çocuğun enerjisini yöneten ve dikkat süresini destekleyen bir araçtır. Bir çocuk uzun süre hareketsiz oturduğunda sıkılır; ancak müzikle birlikte hareket ettiğinde aynı sürede çok daha fazla katılım gösterir. Müzikle hareket etmek beden koordinasyonunu, dengeyi ve mekan algısını da destekleyebilir. Müzik ve hareket, çocuğun tüm bedenini kullanabildiği bir öğrenme alanı sunar.

Hareket oyunları aynı zamanda çocuğun kendini ifade etmesini sağlar. Kelimelerle anlatamayacağı bir duyguyu müzikle birlikte bedeniyle gösterebilir. Neşeli bir şarkıda sıçramak, sakin bir ninnide yumuşakça sallanmak, çocuğun duygularını tanıması ve ifade etmesi için güvenli bir yoldur.

Hareket oyunlarında alan güvenliği de göz önünde bulundurulmalıdır. Keskin köşeli mobilyaların, kaygan zeminlerin ve çocuğun düşebileceği yüksek yerlerin uzaklaştırılması gerekir. Çorapla kaygan zeminde dans etmek yerine çıplak ayak ya da kaymaz tabanlı çoraplar daha güvenlidir. Oyun sırasında çocuğun yorulduğunu ya da heyecandan kontrolünü kaybettiğini fark ederseniz, sakin bir müziğe geçerek enerjiyi yavaş yavaş düşürebilirsiniz. Her hareketli etkinliğin ardından kısa bir dinlenme ve su molası vermeyi de unutmayın.

Deneyebileceğiniz dans ve hareket oyunları

Aşağıdaki oyunlar özel bir alan ya da malzeme gerektirmez. Salonda ya da odada boş bir yer açmak ve müzik açmak yeterlidir. Oyunu çocuğunuzun yaşına göre basitleştirebilir ya da zorlaştırabilirsiniz. Önce birkaç kez siz yapın, sonra çocuğunuzun denemesine izin verin. Oyun sırasında ‘Doğru’ ya da ‘Yanlış’ gibi yargılardan kaçının; çocuğun kendi yorumunu göstermesi en değerli kısımdır. Müzik seçerken de çeşitlilik düşünün: yavaş ve hızlı parçalar, neşeli ve sakin ezgiler, sözlü ve sözsüz müzikler çocuğa farklı hareket olanakları sunar.

  • Hayvan dansı: Müziğin hızına göre fil gibi ağır, kuş gibi hafif, tavşan gibi zıplayarak hareket edin.
  • Heykel oyunu: Müzik çalarken serbestçe dans edin; müzik durunca bir heykel gibi donun.
  • Ayna dansı: Karşılıklı durup biriniz hareket etsin, diğeri aynada gibi taklit etsin.
  • Eşarp oyunu: Hafif bir eşarpla müziğe göre havada çizgiler çizin; yavaşta uzun, hızlıda kısa.
  • Zemin dansı: Yere oturup sadece kollar ve gövdeyle hareket edin; küçük çocuklar için daha güvenlidir.
  • Renk oyunu: Müziğin karakterine göre bir renk seçin ve o rengi hareketle anlatın.

Çocuğunuz utanıyorsa

Bazı çocuklar hareket etmekten çekinir. Başkalarının önünde dans etmek istemez ya da hareketlerin ‘doğru’ olup olmadığını sorgular. Bu durumda önce siz dans edin ve çocuğunuzun sizi izlemesine izin verin. Komik hareketler yapmak, çocuğun gülmesini ve gevşemesini sağlar. Çocuk hazır olduğunda katılacaktır.

Çocuğunuza hareketlerin doğru ya da yanlış olmadığını söyleyin. Dans etmek için kimseye gösteri yapmak gerekmez; kendi bedeninin müzikle birlikte hareket etmesini keşfetmesi yeterlidir. Bu güveni verdiğinizde çocuğunuz kendini daha özgür hissedecektir.

Aile olarak birlikte dans etmek, hareket oyunlarının en keyifli yanlarından biridir. Bir akşam yemeğinden sonra herkesin sevdiği bir şarkıyı açıp kısa bir aile dansı yapmak, günün yorgunluğunu atmaya yardımcı olur ve çocuğa müziğin paylaşılan bir keyif olduğunu gösterir. Büyükler hareketleri abartılı ve eğlenceli yaparsa çocuklar daha kolay katılır. Bu tür anlar, çocuğun hafızasında müzikle ilgili sıcak bir çağrışım olarak kalır ve ilerideki müzik deneyimlerine de olumlu yansır.

Hareket oyunlarında kullanabileceğiniz basit nesneler de vardır. Renkli bir eşarp, hafif bir top, küçük bir balon ya da bir kumaş parçası, çocuğun hareketlerine farklı bir boyut katar. Eşarpla havada daireler çizmek akıcı ve yavaş müzikle, balonu havada tutmaya çalışmak ise hareketli müzikle çok uyum sağlar. Balon kullanırken yutma riski ve patlama ihtimaline karşı mutlaka yetişkin gözetimi gerekir; bu nedenle ilk tercih olarak eşarp ya da kumaş daha güvenlidir.

Hareket ve grup dersleri

Müzik ve hareket grupları, çocukların bu oyunları başka çocuklarla birlikte yaşadığı ortamlardır. Grupla birlikte hareket etmek, diğer çocukları izlemeyi, uyum sağlamayı ve alan paylaşmayı öğretir. Bu deneyim evdeki oyunlardan farklıdır ve çocuğa yeni beceriler sunar.

Çocuğunuz 2 yaşından büyükse ve bir müzik ve hareket grubunu denemek isterseniz deneme dersi için iletişim sayfamızdan yazabilirsiniz.

Diğer Yazılar